Тогтвортой, Ухаалаг, Ногоон Ирээдүй
Хүннү хот нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатарын дагуул хот болох зорилгоор 2024 оны 6 дугаар сарын 5-нд Монгол Улсын Их Хурлын “Хүннү хотын эрх зүйн байдлын тухай” хууль болон “Хот байгуулах тухай” 78 дугаар тогтоолоор байгуулагдсан. Энэ тогтоолоор хотын эдэлбэр газрыг 31,501.3 га талбайгаар тогтоожээ. 2025 оны 1 дүгээр сарын 24-нд уг хуульд өөрчлөлт оруулж, албан ёсоор “Хүннү хот” хэмээн нэрлэсэн. Хотын нэр нь Төв Азийн тал нутагт хүчирхэг нүүдэлчдийн улсыг байгуулж, Торгоны замын худалдааг хяналтдаа авч, Евроазийн түүхэнд гүнзгий ул мөр үлдээсэн Хүннүгийн түүхэн өв уламжлалаас санаа авсан юм.
Хүннү хот нь Улаанбаатарын төвлөрлийг бууруулж, бүс нутгийн тэнцвэртэй хөгжлийг дэмжих зорилготой...
Хүннү хотыг байгуулах гол зорилго нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын төвлөрлийг сааруулж, бүс нутгийн тэнцвэртэй хөгжлийг хангахад оршино. Алсын хараа-2050 болон Шинэ сэргэлтийн бодлого-ын Хот хөдөөгийн сэргэлт хүрээнд шинэ суурьшлын бүс, дагуул хот, эдийн засгийн чөлөөт бүсийг хөгжүүлэх замаар Улаанбаатараас орон нутагт шилжин суурьшсан иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийг цогц бодлогоор дэмжихээр төлөвлөсөн. Ингэснээр нийгэм, эдийн засгийн хэт төвлөрөлтэй холбоотой асуудлуудыг шийдвэрлэж, орон зайн оновчтой төлөвлөлт бүхий ухаалаг хотыг бий болгоно.
Хүннү хот нь үндэсний онцлог бүхий аялал жуулчлал, соёлын үйлчилгээ, үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж, Зүүн Хойд Азийн тээвэр, логистикийн зангилаа төв болохыг зорьж байна. Хотод олон улсын нисэх онгоцны буудлыг түшиглэсэн агаарын каргоны бүс, банк санхүүгийн төв, эдийн засгийн чөлөөт бүс байгуулснаар гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татах, эдийн засгийн шинэ хөдөлгөгч хүч болох боломж нээгдэнэ. 10.5 сая мкв талбайг барилгажуулж, 140-150 мянган хүн суурьшуулан, 80 мянга орчим ажлын байр бий болгох зорилттой. Хүннү хотын нэр, түүхэн ач холбогдлыг ашиглан Монголын төрт ёс, уламжлал, соёлыг олон улсад таниулж, тогтвортой, ухаалаг хотын жишиг болохыг эрмэлзэж байна.
Хүннү хот нь тогтвортой, ухаалаг, ногоон хотын концепцоор хөгжих бөгөөд эдгээр гурван зарчмыг тууштай баримтална. Тогтвортой хотын хувьд Хүннү хот нь байгалийн болон бусад гамшигт үзэгдэлд тэсвэртэй, уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох чадвартай байхаар төлөвлөгдөж байна. Тухайлбал, үерийн хамгаалалтын 11.2 км урт суваг барих ажил 68%-ийн гүйцэтгэлтэй явж байгаа бөгөөд энэ нь хотын эргэн тойрон дахь үерийн эрсдэлийг эрс бууруулна. Үүнээс гадна газар хөдлөлтийн эрсдэлийн менежментийн төлөвлөгөөг боловсруулж, барилга байгууламжуудыг олон улсын стандартад нийцүүлэн гамшгийн эрсдэлд тэсвэртэй болгоно. Эдгээр дэд бүтцийн шийдлүүд нь иргэдийн аюулгүй байдлыг хангаж, хотын тогтвортой байдлыг бэхжүүлэх гол алхам болно.
Мөн Хүннү хот нь уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох чадвартай байхын тулд байгаль орчныг хамгаалах олон талт арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ. Тухайлбал, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлж, хотын нийт газар нутгийн 30%-иас доошгүй хувийг ногоон талбай болгох зорилт тавьсан. Энэ нь хотын агаарын чанарыг сайжруулж, дулааны эффектийг бууруулна. Түүнчлэн биологийн олон янз байдлыг хамгаалахын тулд экологийн коридор байгуулж, хотын доторх болон эргэн тойрон дахь амьтан, ургамлын амьдрах орчныг хадгална. Эдгээр алхам нь Хүннү хотыг уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй, иргэдэд ээлтэй орчин болгох зорилготой юм. Хүннү хотын тогтвортой хөгжлийн загвар нь Монголын төдийгүй бүс нутгийн хэмжээнд жишиг болохыг зорьж байна.
Хүннү хот нь ухаалаг хотын концепцоор хөгжих бөгөөд орчин үеийн технологийг ашиглан иргэдийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэхэд чиглэнэ. Ухаалаг хотын загвар нь мэдээллийн технологийн дэд бүтэц, дижитал шийдэл, автоматжуулалтыг нэвтрүүлж, хотын үйл ажиллагааг илүү үр ашигтай болгохыг зорино. Хүннү хотод IoT (Интернэтэд холбогдсон төхөөрөмж) болон ухаалаг сүлжээ (smart grid) системийг ашиглан эрчим хүч, усны хэрэглээ, тээврийн системийг ухаалаг удирдлагаар хангаж, хэмнэлттэй, тогтвортой үйл ажиллагааг бий болгоно.
Жишээ нь, нийтийн тээврийн системийг ухаалаг хяналтын системтэй холбож, иргэдэд бодит цагийн мэдээлэл өгч, маршрутын хүртээмж, тэнцвэртэй байдлыг хангана. Харилцаа холбооны шилэн кабелийн 39 км урт шугамын сүлжээний угсралтын ажил 30%-ийн гүйцэтгэлтэй явж байгаа бөгөөд энэ нь хотын дижитал дэд бүтцийн суурийг тавьж байна. Түүнчлэн, иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх зорилгоор ухаалаг платформуудыг нэвтрүүлж, хотын удирдлагын шийдвэр гаргалтад иргэдийн саналыг шууд тусгах боломжийг бүрдүүлнэ. Мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангахын тулд найдвартай дижитал системийг бий болгож, иргэдийн хувийн мэдээллийг хамгаална. Хүннү хотын ухаалаг шийдлүүд нь эрчим хүч, усны хэмнэлттэй хэрэглээг дэмжиж, хотын үйлчилгээг илүү хүртээмжтэй, тав тухтай болгоно. Ингэснээр Хүннү хот нь Монголын ухаалаг хотын жишиг болж, иргэдэд тогтвортой, тохь тухтай амьдралын орчныг санал болгоно.
Хүннү хот нь ногоон хөгжлийн зарчимд тулгуурлан байгаль орчинд ээлтэй, тогтвортой ирээдүйг бий болгохыг зорьж байна. Ногоон ирээдүйн концепци нь хотын төлөвлөлтөд экологийн хүчин зүйлсийг нэн тэргүүнд тавьж, байгалийн нөөцийг хэмнэлттэй ашиглахад чиглэнэ. Хүннү хотын нийт газар нутгийн 30%-иас доошгүй хувийг ногоон байгууламж болгох зорилт тавьсан бөгөөд энэ нь агаарын чанарыг сайжруулж, хотын дулааны эффектийг бууруулна. Мөн экологийн коридор байгуулснаар амьтан, ургамлын амьдрах орчныг хамгаалж, биологийн олон янз байдлыг дэмжинэ.
Сэргээгдэх эрчим хүчний хэрэглээг нэмэгдүүлэхийн тулд Хүннү хотод газрын гүний дулааныг 2000-4000 метрийн гүнээс татан авч ашиглах судалгаа эхэлсэн. Энэ нь эрчим хүчний хэрэглээг нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтгүй болгоход томоохон алхам болно. Усны нөөцийг хэмнэхийн тулд 24 км урт ус хангамжийн шугам, дахин боловсруулах системийг нэвтрүүлж, усан сан, гүний худаг, өргөлтийн станцын ажил 60%-ийн гүйцэтгэлтэй байна. Хог хаягдлын менежментийн хувьд дахин боловсруулах, ангилан ялгах системийг хөгжүүлж, хог хаягдлыг тэг хувь болгохыг зорьж байна. Хүннү хотын барилгууд нь эрчим хүчний хэмнэлттэй, дахин ашиглах боломжтой материалаар баригдаж, дулааны алдагдлыг 20%-иар бууруулна. Эдгээр шийдэл нь Хүннү хотыг байгаль орчинд ээлтэй, ногоон ирээдүйтэй хот болгож, иргэдэд эрүүл, тав тухтай амьдралын орчныг санал болгоно.
Хүннү хот нь Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого болох Алсын хараа-2050 үзэл баримтлалтай бүрэн нийцсэн хөгжлийн загварыг хэрэгжүүлнэ. Энэхүү бодлогын хүрээнд үндэсний онцлог бүхий аялал жуулчлал, соёлын үйлчилгээ, үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж, Зүүн Хойд Азийн тээвэр, логистикийн зангилаа төв болох зорилтыг Хүннү хотын төлөвлөлтөд тусгасан. Хотын хөгжлийн төлөвлөлтөөр 10.5 сая мкв талбайг барилгажуулж, 140-150 мянган хүн суурьшуулан, 80 мянга орчим ажлын байр бий болгох нь Алсын хараа-2050-ийн эдийн засгийн төрөлжилт, ажлын байрны өсөлтийн зорилттой шууд уялдана.
Мөн Хүннү хотын тогтвортой, ухаалаг, ногоон хөгжлийн концепц нь Алсын хараа-2050-ийн байгаль орчны тогтвортой байдал, технологийн дэвшлийг дэмжих зорилтуудыг хангаж байна. Тухайлбал, ногоон байгууламжийг 30%-иас доошгүй хувиар нэмэгдүүлэх, сэргээгдэх эрчим хүч болох газрын гүний дулааныг ашиглах, хог хаягдлыг дахин боловсруулах системийг нэвтрүүлэх зэрэг шийдэл нь экологийн тэнцвэртэй байдлыг хангахад чиглэнэ. Түүнчлэн, ухаалаг сүлжээ, IoT технологи ашиглан хотын үйл ажиллагааг автоматжуулж, иргэдийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэх нь уг бодлогын ухаалаг шийдэл, инновацын зорилттой нийцнэ. Хүннү хот нь Улаанбаатарын төвлөрлийг сааруулж, шинэ суурьшлын бүс, эдийн засгийн чөлөөт бүс хөгжүүлснээр Монголын тогтвортой ирээдүйг бүтээхэд хувь нэмэр оруулна.
